Home > Nieuws items > Uit de eigen koker: LAKS versus Roadside

Uit de eigen koker: LAKS versus Roadside

Auteursrecht op foto’s, daar ging deze kwestie in de kern genomen om. Kon Roadside auteursrechten claimen op 86 door LAKS gebruikte foto’s en zo ja, wat was de consequentie daarvan?

Een aantal jaar geleden werkte LAKS (een organisatie van, voor en door scholieren), samen met een partij genaamd Roadside. Gedurende deze samenwerking heeft een studente verbonden aan Roadside een aantal foto’s gemaakt bij een evenement van LAKS. Meer specifiek tijdens de klachtenlijn, de lijn waar scholieren tijdens examens kunnen klagen bij de vrijwilligers van LAKS.

Af en toe mag LAKS bij een evenement hoog bezoek ontvangen. Zo ook deze bewuste dagen waarop de foto’s in kwestie waren gemaakt. Niet alleen door een aan Roadside verbonden student, maar ook door een scholier van LAKS. Bijna al deze foto’s zijn vervolgens op het Flickr-album terecht gekomen, zoals eigenlijk heel gebruikelijk was bij LAKS. Van elk evenement werden immers foto’s genomen die vervolgens werden geplaatst op het Flickr-album.

Roadside ontdekt na een aantal jaren de foto’s op het Flickr-album en spreekt LAKS hierop aan. Zij claimt dat met het verveelvoudigen en openbaarmaken van deze foto’s haar auteursrecht is gezonden. Zij eist vervolgens van LAKS een zeer hoog bedrag van in totaal € 38.803,20.

BRight Advocaten heeft in deze zaak opgetreden namens LAKS en heeft als meest verstrekkende verweer gevoerd dat geen auteursrechten rusten op deze specifieke foto’s. De rechter gaat mee in dit verweer. Hij oordeelt dat Roadside had moeten onderbouwen waarom er auteursrecht op de foto’s zou rusten:

“Daarvoor is, naar het oordeel van de rechtbank, onvoldoende dat de fotograaf de camera instelt, een positie inneemt, bepaalt wat er op de foto komt en bijvoorbeeld de scherptediepte instelt. Bij vrijwel iedere foto zal iemand, voor zover dat niet door de camera automatisch wordt gedaan, dat moeten doen, maar daarmee draagt de foto nog niet het persoonlijk stempel van de fotograaf. Dat is pas het geval als de keuzes die worden gemaakt in een foto resulteren die zich zodanig van andere foto’s onderscheidt, dat daaraan is af te zien dat de fotograaf persoonlijke keuzes heeft gemaakt.

Desgevraagd heeft Roadside c.s. ter comparitie niet kunnen aanwijzen in welke aspecten – die op een persoonlijk stempel van de maker zouden kunnen duiden – de onderhavige foto’s  zich van foto’s door andere fotografen onderscheiden.

De rechtbank heeft, bij vergelijking met de andere niet door Roadside gemaakte foto’s die in hetzelfde flickr-album zijn gepubliceerd, ook niet zelf kunnen vaststellen dat de foto’s van Roadside zich zodanig onderscheiden dat haar persoonlijk stempel uit die foto’s kenbaar is.”

Deze uitspraak heeft bij een aantal juristen een gevoelige snaar geraakt. Gevreesd werd voor het voortbestaan van de auteursrechten van fotografen. In algemene zin begrijpen wij de schrik van deze juristen. Echter, de soep wordt niet zo heet gegeten als die wordt opgediend.

In het Painer-arrest oordeelde het Hof van Justitie van de EU dat (portret)foto’s auteursrechtelijk beschermd zijn als er sprake is van een “eigen intellectuele schepping” van de maker. Deze eigen intellectuele schepping ontstaat doordat de fotograaf vrije en creatieve keuzes heeft gemaakt. Bijvoorbeeld de keuze voor een bepaalde pose van de te fotograferen persoon, de belichting, de camera-instelling, de invalshoek, de sfeer en de gekozen bewerkingstechniek.

Passen we dit toe op de LAKS versus Roadside-kwestie, dan blijkt dat deze foto’s niet aan het gestelde “eigen intellectuele schepping”-criterium voldoen. De aandacht voor de pose van de te fotograferen personen, de achtergrond, belichting en kleurstelling is afwezig. De foto’s zijn zonder enige voorbereiding of nabewerking gemaakt. Daardoor zijn de foto’s bijvoorbeeld ook onderbelicht en hebben diverse personen hun ogen gesloten.

Maak bijvoorbeeld de vergelijking met foto’s die zijn gemaakt op een studentenfeestje en waarbij simpelweg langs mensen heen is gelopen en geklikt. Het gaat in onze optiek toch echt te ver om al op dat soort foto’s auteursrecht te vestigen – en om vervolgens voor het gebruik van deze foto’s een vergoeding te eisen die normaal alleen aan professionele fotografen wordt toegekend. Een zekere drempel van creativiteit mag wel worden verlangd; zo volgt wel uit het Painer-arrest. En nu ook uit het (onherroepelijk geworden) vonnis LAKS/Roadside.

irene