Home > Blog > Gastcolumn: modellenfotografie en inbreuk, hoe te voorkomen?

Gastcolumn: modellenfotografie en inbreuk, hoe te voorkomen?

Gastcolumn mr. Cheryll van Weert (juriste en fotografe)

Fotografen zijn er in vele soorten en maten. Deze bijdrage heeft met name betrekking op de semiprofessionele fotografen met een focus op modellenfotografie. Net als andere fotografen worden ook zij geconfronteerd met inbreuken op hun auteursrechten. Digitalisering is hierbij een van de grote factoren. Hoe lossen we dit op?

Ondanks dat in de Auteurswet staat dat een foto niet zonder toestemming en naamsvermelding van de fotograaf openbaar mag worden gemaakt, gebeurt dit toch veelvoudig. Bekijk maar eens de website van een willekeurig modellenbureau: kleine kans dat daar alle namen van de fotografen worden vermeld. Ook plaatsen modellen de gemaakte foto’s regelmatig zelf zonder naamsvermelding online – onder het mom van “ik sta zelf op de foto, dus dit is mijn foto.” Het portretrecht van het fotomodel is echter geen vrijbrief om een foto zonder toestemming dan wel naamsvermelding van de fotograaf te publiceren.

De wereld van modellenfotografie is een kleine wereld, met een ons-kent-ons-cultuur. De fotograaf wil daarin niet bekend staan als zeurderig, door steeds op zijn rechten te moeten wijzen of de discussie aan te gaan met het fotomodel. Doordat het een kleine wereld is, durft de fotograaf niet altijd juridische stappen te ondernemen. Daarnaast staan de kosten van juridisch advies in veel gevallen ook niet in verhouding tot de geleden schade door de inbreuk, zeker niet als het gaat om een amateur fotograaf. Het is eenvoudiger om het erbij te laten zitten.

Voorkom de inbreuk:

Tezamen kunnen fotografen wellicht bijdragen aan het voorkomen of verminderen van de genoemde inbreuken op hun rechten. Mijns inziens dient een verschuiving plaats te vinden: het model moet vóóraf bekend worden met concrete afspraken en daaraan gehouden worden – in plaats van te verwijzen naar algemene auteursrechten.

De fotograaf kan hiervoor een (licentie)overeenkomst opstellen of andere afspraken maken. Het hoeft niet te gaan om een uitgebreid juridisch document. Ter voorkoming van auteursrechtinbreuk is het in ieder geval van belang dat duidelijk wordt dat gebruik van de foto niet mag zonder toestemming én naamsvermelding van de fotograaf. Denk ook aan bewerkingen: mag iemand anders dan de fotograaf dat doen? Het is aan te raden om bepaalde handelingen en reikwijdten te specificeren, zodat het voor het fotomodel duidelijk is wat wel of niet mag. Natuurlijk kunnen er ook prima afspraken gemaakt worden over wat er wél met de foto’s mag gebeuren. Tenslotte kan ook worden gewerkt met een boete, als afspraken niet worden nagekomen. Als van tevoren voor het model duidelijk is wat zij aan boete moet betalen, zal deze persoon ongetwijfeld minder snel geneigd zijn de afspraken niet na te komen.

Belangrijk is dat de fotograaf de overeenkomst voorafgaand aan de fotoshoot aanbiedt aan het fotomodel en deze laat ondertekenen. Als de fotograaf de foto’s digitaal opstuurt naar het model, dan is het handig (maar niet noodzakelijk) om de overeenkomst nogmaals bij te voegen en te verwijzen naar de ondertekende bepalingen.