Home > Blog > Is de verkoop van tweedehands e-books toegestaan?

Is de verkoop van tweedehands e-books toegestaan?

Vele mensen lezen naast een fysiek boek ook weleens een e-book –  een gedigitaliseerde versie van een boek. Zeker met de vakantie in aantocht is het een ideale uitkomst; je hoeft niet met zware boeken te sjouwen. Maar wat als het e-book eenmaal is uitgelezen, mag het digitale exemplaar dan aan iemand anders worden doorverkocht?

Deze, juridisch complexe, vraag kreeg de rechtbank Den Haag enkele weken geleden voor haar kiezen. Aanleiding voor de vraag is een langlopend conflict tussen de website Tom Kabinet en het Nationale Uitgeversverbond (NUV) alsmede de Groep Algemene Uitgevers (GAU). Tom Kabinet – wat in het Deens zoveel betekent als ‘lege boekenkast’ – is een website waarop e-books kunnen worden gekocht en verkocht, een soort marktplaats voor e-books.

Wat was er aan de hand?
Kort na de oprichting van Tom Kabinet in 2014, waren het NUV en de GAU van mening dat Tom Kabinet door de verkoop van e-books het auteursrecht van de uitgevers schond en dat de website bovendien niet kon garanderen dat de boeken rechtmatig werden aangeboden.

Verkopers van e-books moesten volgens de voorwaarden van Tom Kabinet na verkoop hun eigen exemplaar van het e-book verwijderen, dit viel echter niet te controleren. Een e-book kon bovendien door de verkoper onrechtmatig verkregen zijn. Tom Kabinet beriep zich op het zogenaamde UsedSoft-arrest; waarin is bepaald dat gebruikte software mag worden doorverkocht, mits er aan de softwareleverancier een marktconform bedrag is betaald en de koper een in tijd onbeperkt gebruiksrecht heeft verworven. Hierbij is het zogenaamde uitputtingsbeginsel van toepassing, wat inhoudt dat als een bepaald werk eenmaal rechtmatig op de (Europese) markt is gebracht, het exclusieve recht van de eigenaar om het werk te verspreiden raakt uitgeput en doorverkoop is toegestaan.

Oordeel in kort geding en hoger beroep
In kort geding oordeelde de rechter dat niet vaststond dat Tom Kabinet onrechtmatig handelde en zo mocht Tom Kabinet haar werkzaamheden doorzetten.

In hoger beroep had het Hof een heel andersluidend oordeel. De advocaat van het NUV had aangetoond dat Tom Kabinet illegale e-books verkocht, het hof verbood daarop Tom Kabinet door te gaan met de verkoop van illegale e-books, op straffe van een dwangsom. De website kon echter na een kleine wijziging rap doorgaan met haar werkzaamheden. De website gaf aan enkel nog e-books te accepteren die bij erkende verkooppunten waren aangeschaft, en aangeboden e-books van een uniek watermerk te voorzien, zodat eenzelfde e-book niet meerdere keren kon worden aangeboden.

Prejudiciële vragen
Ten tijde van de bodemprocedure was de dienstverlening van Tom Kabinet enigszins gewijzigd. Onder de naam Toms Leesclub is Tom Kabinet nu niet langer enkel tussenpersoon, maar ook zelf handelaar in e-books geworden. Toms Leesclub heeft een besloten kring van leden waarbinnen e-books, aangeschaft door Tom Kabinet en door de leden zelf, worden verhandeld.

De rechter besloot dat Tom Kabinet voorlopig mag doorgaan met haar werkzaamheden. De rechtbank is echter wel voornemens om prejudiciële vragen te stellen aan het Europese Hof van Justitie, omdat zij nog niet heeft kunnen beoordelen of het doorverkopen van een rechtmatig gedownload e-book in de regel is toegestaan. Lastig daarbij is dat een e-book in bepaalde opzichten afwijkt van een fysiek boek, het e-book bij Toms Leesclub enkel aan het betreffende lid wordt aangeboden (niet aan een groot publiek) en dat niet duidelijk is of het aanbieden van e-books een distributiehandeling is, als opgenomen in de Auteursrichtlijn.

Conclusie
Het Hof zal de juridisch complexe vraag nader moeten beoordelen. Partijen hebben tot 30 augustus as. de tijd, zich over de voorgenomen prejudiciële vragen uit te laten. Of de verkoop van tweedehands e-books daadwerkelijk inbreuk maakt op het auteursrecht, is dus nog even afwachten.

To be continued…